REKLAMA

Czekany

Robert Nejman, „Kajman” | 05 kwietnia 2017

Jak coś jest do wszystkiego, to jest do niczego. Ta często powtarzana maksyma dotyczy również czekanów. Dawniej sprawa była prosta. Czekan miał taką formę, jaką możemy jeszcze zobaczyć na starych zdjęciach lub w muzeach – długa drewniana laska zakończona prostym dziobem i łopatką. Gdzieś od wczesnych lat 70. XX wieku nastąpiła rewolucja we wspinaniu lodowym i dzisiaj mamy przynajmniej cztery główne grupy narzędzi przeznaczonych do różnych zastosowań.

Pisze: Robert Nejman, „Kajman”, wspina się od 1980 r., głównie w górach, najwięcej satysfakcji daje mu wspinanie zimą, przeszedł ponad 100 dróg w Dolomitach przeszło 100 dróg w Alpach granitowych o trudnościach do 7a (VIII) 

***

Najprostsza sprawa jest z czekanami przeznaczonymi do turystyki oraz skituringu. Reprezentanci tej grupy w największym stopniu nawiązują do tradycji. Mają na ogół proste stylisko ze stopów aluminium i stalową prostą głowicę z łopatką. Taki czekan doskonale nadaje się do podpierania na stromym stoku śnieżnym, do hamowania w razie upadku oraz do zakładania stanowisk asekuracyjnych w śniegu. W wielu przypadkach, szczególnie sprzętu adresowanego do skiturowców, producenci duży nacisk kładą na jak najniższą wagę. Często takie czekany mają aluminiową głowicę. Trzeba mieć świadomość, że zbyt lekka głowica będzie skutkować utrudnionym wbijaniem dzioba w lód lub wręcz go uniemożliwi. Aluminiowy dziób w styczności z czymś innym niż śnieg i miękki lód szybko się zużyje. Oferta sprzętu z tej grupy na ogół obejmuje czekany o różnej długości styliska, poczynając od 50 cm. Długość należy dobrać do swojego wzrostu oraz terenu, w którym zamierzamy się poruszać. W sieci można znaleźć informacje na temat wielu metod tego doboru. Zawsze można też poprosić o radę bardziej doświadczonego kolegę lub instruktora na kursie turystyki zimowej.

***

Kolejną grupę stanowią narzędzia przeznaczone do alpinizmu klasycznego. To sprzęt, który jest jakby etapem przejściowym pomiędzy poprzednią grupą a czekanami do wspinania. W największym stopniu przypominają one klasyczne czekany, ponieważ często będą użytkowane tak jak sprzęt z grupy turystycznej. Jednakże muszą również nadawać się do łatwego wspinania. W związku z tym powszechne są lekko gięte styliska ułatwiające wbijanie dzioba, szczególnie w pofałdowanym terenie lodowym. Ich dzioby mają bardziej agresywny kształt. Bardzo istotne jest także wyważenie narzędzia. Aby czekan łatwo wbijał się w nawet twardy lód (w przypadku wspinania w Tatrach również w zmrożone kępy trawy), musi mieć duży moment bezwładności. Nie wdając się w rozważania naukowe, w skrócie można powiedzieć, że głowica nie powinna być zbyt lekka, za to stylisko powinno ważyć jak najmniej. Dobrymi przykładami są np. kompozytowy czekan Kruk polskiej firmy Eliteclimb albo bardziej popularne, chociaż nieuwzględnione w zestawieniu modele z linii Sum’tec Petzla (różne długości, młotek lub łopatka).

***

Większemu zróżnicowaniu podlega sprzęt przeznaczony do wspinania, w zależności od tego, o jakim wspinaniu myślimy. Do atakowania dróg skalnych i lodowych o umiarkowanych trudnościach oraz nachyleniu trochę mniej niż pionowym najbardziej odpowiednie będą czekany posiadające co najmniej jeden wspornik, pozwalający oprzeć na nim dłoń. Jeszcze niedawno powszechnie używało się pętli nadgarstkowych, które pozwalały odciążyć mięśnie odpowiedzialne za trzymanie dziaby. Jednak było to dosyć niewygodne, gdyż uniemożliwiało zmianę rąk i zastosowanie wielu współczesnych technik wspinaczkowych. Wraz z rosnącym poziomem wytrenowania oraz ewoluowaniem techniki wspinania w lodzie, a szczególnie wraz z rozwojem drytoolingu, pętle nadgarstkowe odeszły do lamusa. Poza tym w ślad za modyfikacją regulaminów zawodów we wspinaczce mikstowej i lodowej obecnie ich używanie uznawane jest za niestylowe. Z racji braku wspomnianych pętli wsporniki są praktycznie niezbędne. Najlepiej jeśli są dwa, ten wyższy pozwalający użyć tzw. skrótu. Jednocześnie stylisko nieposiadające specjalnej rączki nadal pozwala używać czekana w śniegu w klasyczny sposób czy choćby trzymać go normalnie podczas marszu w terenie o małym nachyleniu. Dwa wsporniki pozwalają stosować praktycznie wszystkie współczesne triki wspinaczkowe pod warunkiem, że teren nie jest zbyt stromy. Co prawda, przy odpowiednim wytrenowaniu z takim sprzętem można się wspinać nawet w dużych okapach, ale stanowi to już spore utrudnienie, a przecież nie o to chodzi.

Większość narzędzi z tej grupy ma konstrukcję modułową pozwalającą wymieniać ostrza, a także w razie potrzeby wyposażyć dziaby w młotek lub łopatkę. Najpopularniejsi reprezentanci tej grupy to Petzl Quark i Black Diamond Viper (oba nie występują w zestawieniu). Zupełnie wyjątkową pozycją jest czekan Salamandra naszego krajowego producenta Eliteclimb. Bardzo zaawansowanej technologii zawdzięcza niezwykle niską wagę styliska, a co za tym idzie – wysoki moment bezwładności. Mimo tak niskiej wagi dziaba znakomicie siada zarówno w lodzie, jak i w zmrożonych trawach. Po dokręceniu do ostrza obciążników świetnie radzi sobie nawet z twardym lodem.

***

Najbardziej zaawansowane technicznie są czekany do trudnego wspinania. Ich wspólnym mianownikiem jest rączka ergo, która bardzo ułatwia trzymanie nawet w sytuacji, gdy wisimy na nim całym ciężarem na jednej ręce. Poza tym taka rączka jest cofnięta względem reszty styliska, dzięki czemu przy zmianie chwytu na wyższy dziaba nadal jest obciążana w miarę w tej samej linii. Wśród zaprezentowanych czekanów najbardziej cofniętą rączkę ma X-Dream i w jego przypadku w ogóle nie występuje wspomniany efekt, co jest bardzo korzystne przy wykorzystaniu delikatnych, czujnych chwytów. Ale coś za coś, rączka uniemożliwia nam klasyczne wykorzystywanie czekana w śniegu. Poza tym takie narzędzia na ogół mają ząbkowany grzbiet ostrza, co utrudnia trzymanie czekana w typowy sposób – za głowicę. Osobiście podczas poruszania się w łatwym terenie trzymam taki czekan za rączkę, głowicą do dołu. Warto jednak przeboleć te niedogodności. Komfort wspinania się z czekanem z ergo rączką jest tego wart. Większość sprzętów z tej grupy znakomicie spisuje się również na łatwiejszych drogach. Osobiście uważam, że czekan do wspinania powinien mieć rączkę.

 Najpopularniejsi przedstawiciele tej grupy to Petzl Nomic, BD Fusion i Fuel, Cassin X-Dream i DMM Switch. Tak się składa, że miałem okazję wspinać się ze wszystkimi. Każdy z nich ma swoje wady i zalety, które trzeba samemu wyważyć. Wszystkie mają bardzo podobny profil gięcia styliska. X-Dream trochę od niego odbiega (moim zdaniem na korzyść) dzięki mocno cofniętej rączce. Modele Nomic i X-Dream są delikatniejsze od dwóch pozostałych. Przy dużym obciążeniu wyraźnie czuć rozginanie się styliska, co może być trochę denerwujące. Fusion i fuel dzięki specjalnemu profilowi są natomiast zupełnie sztywne. Niestety, podobnie jak przy switchu, jest to okupione wysoką wagą. Fusion i switch są na tyle solidne, że w ich przypadku nie bałbym się używania zintegrowanego młotka. Przy nomicu i x-dreamie jest to raczej niewskazane. Jednakże wszystkie te narzędzia nadają się do wspinania w każdym terenie, włączając w to poziome sufity. 

Kolejna różnica to regulacja rączki. Switch nie ma takiej regulacji, za to rączka jest duża. Dla niektórych za duża. Cassin ma tę regulację w dosyć małym zakresie, a znam zawodników o wielkiej łapie, dla których jest za mała. Fusion i fuel mają regulację w dużym zakresie, rozwiązaną za pomocą podkładek wydłużających rączkę. Równie duży zakres regulacji ma nomic. Wszystkie wymienione dziaby mają możliwość przypięcia smyczy zapobiegających ich zgubieniu. Tym, co osobiście uważam za najważniejsze, jest tzw. swing. Trudno znaleźć dobry polski odpowiednik tego słowa. W skrócie chodzi o to, jak się dziabą macha i jak siada w lodzie (i trawie). Wg mnie najlepszy swing z wymienionych ma x-dream. Spodziewam się, że rzadko spotykane, karbonowe dziaby z tej grupy będą miały swing jeszcze lepszy. 

***

Warto wspomnieć o jeszcze bardziej specjalistycznych dziabach przeznaczonych do użytku w zawodach i/lub bardzo silnych przewieszeniach. Najpopularniejszym reprezentantem tej grupy jest czekan Ergo firmy Petzl. Jednak wspinaczka z ergo w terenie, który nie jest mocno przewieszony, a już szczególnie w terenie pionowym to istna mordęga. 

Ważną sprawą, na którą warto zwrócić uwagę, jest wymienność i dostępność ostrzy. Podczas wspinania w granicie ostrza naszych dziab zużywają się bardzo szybko. Również dziabanie w zamarzniętej trawie, której podłoże stanowi ziemia zmieszana z kamykami, jest bardzo niszczące. Przy szczególnie niekorzystnych warunkach zdarza się, że już jedna długa droga może spowodować znaczne zużycie ostrzy. Bardziej przyjazne są inne, bardziej miękkie rodzaje skały, takie jak wapień czy beton. W związku z tym czekan do wspinania, którego ostrze miewa kontakt ze skałą (a nie tylko śniegiem i lodem), MUSI mieć wymienne ostrza. Poza tym, decydując się na zakup, warto sprawdzić, czy są dostępne zamienniki polskich producentów. Są one bowiem znacznie tańsze od oryginałów, a nierzadko również lepsze. Jeśli zamierzamy się wspinać w naprawdę trudnym, mocno przewieszonym terenie, warto poświęcić trochę czasu na dopasowanie dziab do naszych dłoni. Standardowe rączki są na ogół za cienkie i przy dużym obciążeniu wrzynają się w palce. Ten problem można rozwiązać, owijając rękojeść i fragment styliska, gdzie chwytamy je na skrócie. 

W tabeli mamy podane ceny czekanów. Szczególnie w przypadku najbardziej zaawansowanych technicznie modeli mogą być one przerażające. Jednak w ostatnich latach dosyć powszechne są różne promocje, więc jeśli zakupy zaplanujemy z odpowiednim wyprzedzeniem, to możemy wymarzone dziaby upolować zdecydowanie taniej. 

 

  Nazwa  Nomic The Machine Carbon FUEL
    czekan1 czekan2 czekan3
Producent Petzl GRIVEL Black Diamond
Rodzaj/przeznaczenie Wspinanie w lodzie/drytooling Wspinaczka; wspinaczka lodowa; drytool Uniwersalny; przeznaczony zarówno na lodospady; jak i nawisy skalne
Długość 50 cm 49 cm 50cm
Waga 605 g 615 g 638 g
Akcesoria/dodatki Łopatka; młotek; lekki młotek; taśma do ochrony styliska Ostrze Fusion Ice Peak w zestawie
Materiał styliska Aluminium 7075 Stal chromowo-molibdenowa; stylisko kompozyt karbonowy Aluminium
Wymienne ostrza nie/tak – ile i jakie dostępne Tak Tak – Ice (lód/mikst) Tak;kompatybilne ze wszystkimiostrzami Black Diamond
Dodatkowe informacje Dry (drytooling); wiele możliwości uchwytu; regulowana głowica; wiele akcesoriów do wyboru; regulowana ergonomiczna rękojeść Profil G-Bone Wyciągany grot i regulowany uchwyt nadaje modelowi uniwersalności; a stylisko wykonane z jednego kawałka aluminium– wytrzymałości. Uchwyt wykonano z antypoślizgowej gumy; głowicę ze stali nierdzewnej; a ostrze ze stali chromowanej
Cena detaliczna 1095 zł 1 199;00 zł 1 199;90 zł
Strona www dystrybutora www.amc.krakow.pl www.himalsport.com.pl www.grivel.com www.cragsport.pl

 

 

  Nazwa  Switch X-Dream Alpine RAGE
    czekan4 czekan5 czekan6
Producent DMM CASSIN EDELRID
Rodzaj/przeznaczenie Drytooling; wspinanie mikstowe i lodowe Wspinaczka lodowa; drytooling Ekstremalna wspinaczka mix/lodowa
Długość 50 cm 50 cm 50cm
Waga 632 g (łopatka; bez ciężarkówna ostrzu) 630 g g 660 g
Akcesoria/dodatki W zestawie z czekanem: klucze;ciężarki; taśma Grippy Grip Tape Wymienne ostrza i gripy -
Materiał styliska Aluminium 7075 2;5 mm; Aluminium 7075 Aluminium
Wymienne ostrza nie/tak – ile i jakie dostępne Tak; dostępne w wersji z młotkiem/łopatką i w wersji ice/mix Trzy rodzaje ostrzy:na zawody; do drytoolingu;do wspinaczki lodowej Tak
Dodatkowe informacje Aluminiowa rękojeść pokryta gumowanym plastikiem; 20 kN wytrzymałości wzdłużnej; możliwość użycia jako centralny punkt stanowiskowy typu T; dodatkowy punkt wpięcia w dolnej części rękojeści; w pełni metalowy horn oraz trigger; podwójne nitowanie i klejenie głowicy. Wyprodukowany w Walii Techniczny czekan ze zmiennym kątem styliska Komfortowy czekan do wspinaczki ekstremalnej
Cena detaliczna 750 zł 1049;90 zł 860 zł zł
Strona www dystrybutora www.camper.pl www.dmmclimbing.com www.camp.it www.alpinsport.pl

 

  Nazwa  Bandit North Couloir The Light Machine
    czekan7 czekan8 czekan9
Producent Singing Rock Climbing Technology GRIVEL
Rodzaj/przeznaczenie Wspinaczka mix/lodowa Lodowy/wspinaczka lodowa;mikstowa Wspinaczka; wspinaczka lodowa
Długość 48 cm 48 cm 50 cm
Waga 660 g 535 g (wersja z młotkiem) 555 g
Akcesoria/dodatki Smycze bungee; obciążniki ostrzy;okleiny chwytów Wsporniki; młotek; łopatka;obciążniki; pętla nadgarstkowa Lonża Easy Slider
Materiał styliska Aluminium/stal Stopy lekkie. Stal Stal węglowa
Wymienne ostrza nie/tak – ile i jakie dostępne Tak/mixt; ice; drytool Tak; 2 typy – do wspinaczki lodowejoraz w teren mikstowy Tak; opcjonalnie możliwość wymiany ostrzy na lodowe lub mikstowe oraz łopatki; młotka
Dodatkowe informacje Techniczny; dobrze wyważony czekan z szerokim wachlarzem zastosowań. Profilowana rękojeść nie łapie śniegu i szybko odprowadza jego nadmiar. Duże oczko w grocie na karabinek od smyczy. Dostępny w opcji z łopatką i młotkiem Wyposażony w dwa wsporniki; dostępna wersja z młotkiem lub łopatką; obciążniki Profil G-Bone
Cena detaliczna 609 zł 679 zł 779 zł
Strona www dystrybutora www.singingrock.pl www.snapoutdoor.pl www.himalsport.com.pl www.grivel.com

  Nazwa  Salamandra North-X X-All Mountain
czekan10 czekan11 czekan12
Producent Elite Climb SALEWA CASSIN
Rodzaj/przeznaczenie Techniczna wspinaczka górska;wspinaczka lodowa Wspinaczka wysokogórska/lodowa Wspinaczka lodowa; alpinizm
Długość 50 cm 52;5 cm 50 cm
Waga 400 g 540 g 595 g
Akcesoria/dodatki Jednoręcznie regulowany uchwyt i pętla o wytrzymałości 5 kN Wymienne ostrza i regulowany uchwyt
Materiał styliska Włókno węglowe i kevlarowe Aluminium 7075 2;5 mm; Aluminium 7075
Wymienne ostrza nie/tak – ile i jakie dostępne Tak; lód; mikst; młotek; łopatka Tak/jeden rodzaj Ostrze do konfiguracji z łopatką lub młotkiem
Dodatkowe informacje Stylisko pokryte lepkim lakierem Nagroda ISPO Award 2015/2016 Doskonały czekan do wspinaczki lodowej i mikstowej
Cena detaliczna 1 300 zł 749;90 zł zł 799;90 zł
Strona www dystrybutora www.eliteclimb.com www.salewa.pl www.camp.it

 

  Nazwa  RIOT Dron Kruk
Producent EDELRID Climbing Technology Elite Climb
Rodzaj/przeznaczenie Wspinanie techniczne;lód Turystyczny/techniczne drogi górskie Turystyka;wspinaczka górska
Długość 50 cm 52; 59; 66 cm 58 cm
Waga 595 g 475 g (52 cm); 500 g (59 cm); 525 g (66 cm) 380 g
Akcesoria/dodatki Wspornik dłoni  –
Materiał styliska Aluminium  Stopy lekkie. Stal kuta na gorąco Włókno węglowe i kevlarowe
Wymienne ostrza nie/tak – ile i jakie dostępne Tak Nie  Tak; młotek; łopatka
Dodatkowe informacje Dwie wersje z młotkiem lub z łopatką;wymienne ostrze Stylisko z gumowym uchwytem;wytrzymały grot; pętla nadgarstkowa w komplecie  
Cena detaliczna 820 zł  439;90 zł  860;00 zł
Strona www dystrybutora   www.snapoutdoor.pl www.eliteclimb.com

  Nazwa  Jorasses 2.0 Dino Light Agile Ice Axe
Producent GRIVEL Kong Climbing Technology
Rodzaj/przeznaczenie Turystyka; wspinaczka Turystyka lodowcowa; skialpinizm Skitourowy/skialpinizm; zawody skitourowe
Długość 48; 53; 58; 66 cm 50 cm 45 cm
Waga 495 g 280 g 195 g
Akcesoria/dodatki Lonża Easy Slider Pętla nadgarstkowa
Materiał styliska Stal chromowo-molibdenowa Stop aluminium Stopy lekkie
Wymienne ostrza nie/tak – ile i jakie dostępne Nie Nie
Dodatkowe informacje Profil G-Bone Stylisko w dolnej części o specjalnie szorstkiej obróbce zapewniającej lepszy chwyt Ultralekka konstrukcja wykonana w całości ze stopów lekkich;kompaktowe wymiary
Cena detaliczna 819 zł 250;00 zł 269;90 zł
Strona www dystrybutora www.himalsport.com.pl www.grivel.com www.kong.it www.snapoutdoor.pl

  Nazwa  Ride RACE Ghost
Producent Petzl EDELRID GRIVEL
Rodzaj/przeznaczenie Skitour; śnieg;firn Skitouring
Długość 45 cm 50 cm 48-53 cm
Waga 240 g 325 g 264 g
Akcesoria/dodatki Kompatybilny z ochroną dzioba i grota oraz pętlą nadgarstkową LINKIN
Materiał styliska Aluminium 7075 Aluminium Aluminowa łopatka;Stal węglowa
Wymienne ostrza nie/tak – ile i jakie dostępne Nie Nie Nie
Dodatkowe informacje Wygięte stylisko; z karbowaniem dla dobrego uchwytu;stalowa głowica;ostrze zwężające się do 3 mm;skośny grot Bardzo lekki czekan do turystyki i narciarstwa Profil G-Bone
Cena detaliczna 375 zł 300 zł 399 zł
Strona www dystrybutora www.amc.krakow.pl www.himalsport.com.pl www.grivel.com

  Nazwa  Corsa Corsa Nanotech ATTILA TEC
Producent CAMP CAMP EDELRID
Rodzaj/przeznaczenie Skitouring; freeride Skitouring; freeride; alpinizm;turystyka Turystyczny; lód
Długość 50 cm; 60 cm; 70 cm 50 cm; 60 cm; 70 cm 55; 65 cm
Waga 202 g 246 g 550 g
Akcesoria/dodatki
Materiał styliska 1;3 mm; Aluminium 7075 1;3 mm; Aluminium 7075 Aluminium
Wymienne ostrza nie/tak – ile i jakie dostępne Nie Nie Nie
Dodatkowe informacje Najlżejszy na świecie czekan przeznaczony do skitouringu Hyrbrydowa konstrukcja– aluminium + stal Sandvik Nanoflex Nowoczesny czekan turystyczny;z termicznym zabezpieczeniem na głowni
Cena detaliczna 399;90 zł 579;90 zł 520 zł
Strona www dystrybutora www.camp.it www.camp.it  

  Nazwa  RAID Neve Wizard
Producent EDELRID CAMP Singing Rock
Rodzaj/przeznaczenie Wyprawowy; lód Turystyka zimowa; alpinizm Alpinizm
Długość 50; 60 cm 50 cm; 57cm; 63 cm; 73 cm; 80 cm 55; 62 cm
Waga 575 g 455 g 445-495 g
Akcesoria/dodatki Pętla nadgarstkowa Pętla nadgarstkowa
Materiał styliska Aluminium 2;5 mm; Aluminium 6082 Aluminium; lekko profilowane stylisko z pewnym dolnym chwytem
Wymienne ostrza nie/tak – ile i jakie dostępne Tak Nie
Dodatkowe informacje Ergonomiczny czekan wyprawowy z wymiennym ostrzem i łopatką Uniwersalny czekan turystyczny Lekki czekan do klasycznego alpinizmu i turystyki wysokogórskiej. Wyposażony w pętlę nadgarstkową; profilowane stylisko i nakładkę antypoślizgową na rękojeści
Cena detaliczna 520 zł 289;90 zł 319 zł
Strona www dystrybutora www.camp.it www.singingrock.pl

  Nazwa  G-Zero Glacier
Producent GRIVEL Petzl
Rodzaj/przeznaczenie Turystyka Turystyka lodowcowa
Długość 58; 66; 74 cm 60; 68; 75 cm
Waga 425 g 350; 370; 390 g
Akcesoria/dodatki Nakładka gumowa na ostrze; lonża nadgarstkowa Dostarczany z pętlą nadgarstkową LINKIN
Materiał styliska Stal węglowa Aluminium 7075
Wymienne ostrza nie/tak – ile i jakie dostępne Nie Nie
Dodatkowe informacje Patent Stylisko z karbowaniem dla dobrego uchwytu; ostrze zwężające się do 3 mm; grot ze stali nierdzewnej 
Cena detaliczna 275 zł 349 zł
Strona www dystrybutora www.himalsport.com.pl www.grivel.com www.amc.krakow.pl

Skomentuj

  • (will not be published)

*

Partnerzy: